KARST LÀ GÌ

     
" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=640" />
Hà quang đãng Hải

Sắp tới, lớp Khoa học môi trường 13KMT bao gồm đợt thực tập môi trường xung quanh Vùng – Đồng bằng sông Cửu Long. Các bạn sẽ được thăm quan và du lịch và search hiểu điểm sáng môi trường những cảnh quan lừng danh như Đồng Tháp Mười, Đê thiên nhiên ven sông tiền – sông Hậu, Đồng bằng ven bờ biển với những đồi, núi sót Hà Tiên – Kiên Lương. Các bạn hãy quan sát, tế bào tả cẩn thận giá trị của những dạng địa hình karst tương tự như những tác động nhân sinh so với karst nghỉ ngơi Hà Tiên – Kiên Lương nhé. Bài xích này giúp các bạn tiếp cận trong số những nội dung thực tập dễ dàng hơn. Hình số 7 của Goldscheider (ở cuối bài) cực kỳ hay, chúng ta xem và vận dụng vào thực tiễn nhé.

Bạn đang xem: Karst là gì

1. Karst là gì?

Karst là một cảnh quan cá biệt bao hàm toàn diện các dạng địa hình, các yếu tố thủy văn rất dị và các quá trình tạo ra chúng, nhà yếu là sự hòa tung của nước trên mặt và nước ngầm đối với các loại đá có khá nhiều khe nứt, lỗ hổng, có thể hòa tan được như đá vôi, dolomit, cẩm thạch.

Các dạng địa hình karst xói mòn hầu hết gồm: karren (đá tai mèo hoặc ngọn đá, rãnh đá), phễu, hang động, các mạch nước, thung lũng, mẫu sông ngầm, các đồi núi sót… những dạng địa hình hội tụ (thạch nhũ) vào hang động đa số là chuông đá, măng đá, cột đá <1>.

Thuật ngữ “Karst” – có xuất phát từ vùng Balkan. Karst được dùng làm phản ánh điểm sáng chất vùng Karst ở trong Croatia sát bờ biển cả của biển Adriatic. Một số nghiên cứu nhanh nhất về karst đã được triển khai trong khu vực Balkan <7>. Krast trong tiếng Đức nghĩa là “đá” <1>.

Các vùng karst chiếm khoảng tầm 20% mặt phẳng trái khu đất <3>. Karst là giữa những vùng giầu tài nguyên, cuốn hút và nhiều chủng loại nhất của cầm cố giới bao gồm nguồn hỗ trợ nước, mỏ đá vôi với khoáng chất…

" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=640" class="size-full wp-image-719" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=640" alt="Hình 1. Phân bố karst trên quả đât <5>" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=640 640w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=150 150w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=300 300w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg?w=768 768w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-11.jpg 834w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" />Hình 1. Phân bổ karst trên quả đât <5>Ở Việt Nam, đá vôi (địa hình karst) chiếm gần 20% diện tích s lãnh thổ phần đất liền, tức là khoảng 60.000 km2. Đá vôi tập trung hầu hết ở miền bắc bộ (Hình 2) <2>.

*
" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg?w=215" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg?w=430" class="size-full wp-image-686" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg?w=640" alt="Hình 2. Sơ đồ phân bố đá vôi ở nước ta <2>" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg 430w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg?w=108 108w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-2.jpg?w=215 215w" sizes="(max-width: 430px) 100vw, 430px" />Hình 2. Sơ đồ phân bố đá vôi ở nước ta <2>2. Sự xuất hiện hang rượu cồn karst

Trong tự nhiên, axit cacbonic được tạo ra khi nước mưa rơi qua bầu khí quyển mang trong mình 1 lượng nhỏ tuổi CO2. Lúc nước mưa đi qua đất (nước bên dưới đất), kêt nạp thêm CO2 sẽ sở hữu được tính a xit bạo phổi hơn, dễ dãi hòa tung canxit (loại khoáng chất đa phần trong đá vôi) (Hình 3) <7> mang theo theo loại chảy. Theo thời gian, đá dọc khe nứt (hoặc lỗ rỗng) dần dần bị hòa tan không ngừng mở rộng và kết nối lại cùng nhau để tạo ra các khoảng trống lớn hơn. Những dòng chảy mở rộng khoảng trống này thường xẩy ra tại hoặc ngay bên dưới gương nước ngầm, chỗ nước lưu giữ thông theo chiều ngang (tương ứng với mực xâm thực cơ sở địa phương) (Hình 4). Khi các khoảng trống không ngừng mở rộng đủ lớn, con người rất có thể đi qua được gọi là “hang động” <7>.

" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=640" class="size-full wp-image-695" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=640" alt="Hình 3. Giải thích sự sinh ra hang rượu cồn <7>" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=640 640w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=1280 1280w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=150 150w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=300 300w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=768 768w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-3_p.jpg?w=1024 1024w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" />Hình 3. Lý giải sự ra đời hang động <7> 

3. Sự hình thành trầm tích hang động (chuông đá, măng đá, cột đá)

3.1 Chuông đá: dung dịch bicacbonat tung theo những khe nứt xuống tới trần hang thường còn lại rất ít, rã theo kiểu nhỏ tuổi giọt (Hình 5). Các giọt nước treo trên è hang, trước lúc rơi xuống lòng hang CO2 bị mất vào không khí (sự khử khí CO2) và một lượng bé dại cacbonat can xi được kết tủa thành tinh thể canxit.

Ca2+ + 2HCO3− → CaCO3 + H2O + CO2

Bằng bí quyết này, lượng CaCO3 ngày nhiều thêm, hiện ra khối canxit treo lơ lửng trên nóc hang. Đó là chuông đá (Hình 5). Chuông đá rất có thể có kích thước lớn, chiều nhiều năm tới mấy mét. Nếu cắt ngang chuông đá đang thấy cấu trúc phân lớp đồng chổ chính giữa (giống thân cây gỗ). Điều đó chứng tỏ chúng được tăng kích thước bằng cách tích tụ dần từng lớp. Trong một vài trường vừa lòng chuông đá có cấu tạo hình ống, trọng tâm rỗng <1>.

3.2 Măng đá: cũng có cấu tạo giống chuông đá tuy nhiên mọc cao dần lên từ đáy hang. Các măng đá phần nhiều nằm trên cùng mặt đường thẳng đứng cùng với chuông đá tương xứng do bọn chúng được thành tạo bởi canxit kết tủa từ rất nhiều giọt nước rơi trường đoản cú chuông đá xuống (Hình 5) <1>.

3.3 Cột đá: ra đời khi chông đá cùng măng đá cải tiến và phát triển kết nối lại với nhau (Hình 5).

" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=640" class="size-full wp-image-700" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=640" alt="Hình 5. Sự hiện ra trầm tích hang rượu cồn (chuông đá, măng đá, cột đá)" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=640 640w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=1280 1280w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=150 150w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=300 300w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=768 768w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-5_p.jpg?w=1024 1024w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" />Hình 5. Sự hình thành trầm tích hang hễ (chuông đá, măng đá, cột đá)Quá trình hài hòa (xói mòn) có mặt hang động và quá trình tích tụ trầm tích vào hang rượu cồn được khái quát trong hình 6.

" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg?w=609" class="size-full wp-image-702" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg?w=640" alt="Hình 6. Quy mô khái niệm hệ thống karst <6>" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg 609w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg?w=150 150w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-6.jpg?w=300 300w" sizes="(max-width: 609px) 100vw, 609px" />Hình 6. Quy mô khái niệm hệ thống karst <6>4. Tầm đặc trưng của karst với hang động

Khu vực karst là giữa những cảnh quan nhiều chủng loại nhất của Trái khu đất với một nguồn tài nguyên trên cùng dưới mặt đất phong phú. Sau đây mô tả sơ cỗ tầm quan trọng của tài nguyên karst và hang động.

4.1 tài nguyên nước ngầm

Theo UNESCO “nước ngầm trong làm việc vùng karst là mối cung cấp nước uống đặc trưng nhất cũng như an toàn nhất”. Bạn ta mong tính rằng nước ngầm karst hiện hỗ trợ khoảng 25% lượng nước uống của cầm giới. Phần trăm này sẽ tăng thêm trong tương lai vì nguồn nước khu vực phi karst bị ô nhiễm và độc hại <3>.

4.2 tài nguyên khoáng sản

Các nguồn tài nguyên tài nguyên phổ trở nên nhất được khai thác từ khu vực karst là đá vôi, đolomit, cẩm thạch giao hàng cho xây dựng. Một số khoanh vùng karst cùng hang động cổ có các mỏ quặng có giá trị tài chính như chì, kẽm, nhôm, phốtphorit <2, 4>.

4.3 hồ sơ về cổ khí hậu, cổ môi trường

Trầm tích hang đụng là kho tàng trữ tự nhiên chi tiết nhất về về lịch sử hào hùng khí hậu và môi trường thiên nhiên Trái Đất trong vượt khứ. đổi khác khí hậu và môi trường xung quanh (dao động ánh sáng khu vực, khí trong khí quyển, lượng mưa), thời kỳ băng hà, biến hóa mực nước biển, cồn đất, vận động kiến tạo, xịt trào núi lửa v.v.. được đánh dấu trong những lớp tăng trưởng của các trầm tích hang rượu cồn qua hàng ngàn hoặc thậm chí là hàng triệu năm <3, 4>.

Các hệ thống karst có công dụng như những bồn CO2 từ nhiên, vì thế giúp sút thiểu chuyển đổi khí hậu <4>.

4.4 Khảo cổ học và Văn hóa

Karst với hang động có mức giá trị văn hóa và lịch sử hào hùng cao. Tự buổi sơ khai, hang hễ đã là địa điểm con bạn trú ẩn để chiến đấu với thiên nhiên khắc nghiệt và các loài thú dữ. Những hang động là các vị trí khảo cổ vĩ đại, vị trí mà những vật liệu chế tác mỏng manh manh của tín đồ tiền sử được bảo tồn. Những vật tư dễ vỡ vạc và mong mỏi manh như đồ bởi đất sét, phân tử giống, vệt chân và các bức tranh sắc sảo là phần lớn ví dụ về số đông cổ vật quý và hiếm trong hang động <3, 4>.

Xem thêm: Từ: Definitive Là Gì, Nghĩa Của Từ Definitive, Sự Khác Biệt Giữa Definite Và Definitive

4.5 Đa dạng sinh học

Karst và hang hễ là hầu hết tài nguyên vô cùng quý giá, tàng trữ một loạt ổ sinh thái xanh độc đáo. ở kề bên sự đa dạng chủng loại vô cùng đa dạng của thực đồ gia dụng và cồn vật, bao hàm các loài quánh hữu được tìm thấy ở các quanh vùng karst, hang rượu cồn cũng là môi trường thiên nhiên sống vi sinh đồ gia dụng độc đáo. Tiếp tục nghiên cứu các loài mới và các cộng đồng vi sinh vật dụng hang động rất có thể phát hiện nay ra các chất bắt đầu hữu ích cho mục đích y tế <4>.

4.6 Du lịch, giải trí

Khu vực Karst cung cấp ba loại hình du lịch, vui chơi chính: các hang động giao hàng thăm quan, các hang đụng hoang dã, với các quanh vùng danh lam win cảnh.

Hầu như tất cả các đất nước có những karst đều phải sở hữu các chương trình du ngoạn thăm quan liêu hang động. Trên cụ giới, có khoảng 250 triệu con người hàng năm mua vé du lịch thăm quan hang động. Có khoảng 100 triệu con người trực tiếp hoặc gián tiếp các khoản thu nhập từ vận động karst với hang động <3>.

5. Tính dễ dàng tổn yêu quý của karst và hang động

Karst cùng hang hễ là những môi trường vô cùng mong muốn manh nên rất đơn giản bị ảnh hưởng bởi các tác cồn nhân sinh, đa số liên quan mang lại yếu tố địa mạo, thủy văn và hệ sinh thái xanh riêng biệt.

5.1 khai quật khoáng sản, đá trang trí

Trong vùng karst độc nhất vô nhị là các vùng thấp, những khối karst sót có thể bị mất do hoạt động khai thác đá của con người giao hàng cho thành lập <1, 3>. Một số trong những nơi thạch nhũ trong hang bị phá huỷ cho mục tiêu trang trang trí không giống nhau.

5.2 chuyển động nông nghiệp

Đốt phá rừng, không ngừng mở rộng diện tích sản xuất nông nghiệp & trồng trọt sẽ làm mất thảm thực vật dụng bảo vệ, lớp đất mỏng trên địa hình karst sẽ ảnh hưởng xói mòn làm mất dần cảnh quan karst. Canh tác nông nghiệp hoàn toàn có thể gây ô nhiễm nguồn nước karst, nhất là phần lớn nơi không tồn tại lớp đất tủ đủ dày có tác dụng như một tầng chắn thanh lọc tự nhiên. Một khi nước mặt ở kia bị nhiễm không sạch thì chớp nhoáng nước ngầm cũng trở nên ô lây truyền <2>.

5.3 hoạt động du lịch, tín ngưỡng

Phát triển du lịch không bền bỉ cũng làm cho suy sút hệ sinh thái karst. Ví dụ như trang trí khối hệ thống đèn chiếu sáng quá mức cần thiết trong hang động sẽ làm suy thoái và phá sản thạch nhũ. Một vài cửa hang có thể bị bao phủ hoặc sinh sản mới, ảnh hưởng tiêu rất tới các loài chim, dơi và những sinh trang bị khác <2>.

Hoạt rượu cồn tín ngưỡng hoặc du lịch thiếu ý thức cũng có thể đe dọa những loài đụng thực vật, duy nhất là rất nhiều loài sống làm việc chân núi <2>.

6. Bảo đảm an toàn môi ngôi trường karst và hang động

Tất cả các nguồn khoáng sản và các dịch vụ hệ sinh thái do karst và hang động cung ứng có sự kết nối ngặt nghèo với nhau. Vị đó các tác cồn vào yếu tố riêng biệt của hệ sinh thái karst rất có thể có những tác động không mong muốn đến những yếu tố khác, thậm chí là đến cục bộ hệ sinh thái xanh (Hình 7) <3>.

" data-medium-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg?w=300" data-large-file="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg?w=441" class="size-full wp-image-703" src="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg?w=640" alt="Hình 7. Sơ thiết bị biểu diễn những tác động link với nhau ảnh hưởng đến hệ sinh thái karst với hang động (Theo Goldscheider, 2012) <3>" srcset="https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg 441w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg?w=150 150w, https://khovattuhoanthien.com.files.wordpress.com/2015/12/hinh-7_tuong-tac.jpg?w=300 300w" sizes="(max-width: 441px) 100vw, 441px" />Hình 7. Sơ thứ biểu diễn những tác động links với nhau ảnh hưởng đến hệ sinh thái xanh karst và hang cồn (Theo Goldscheider, 2012) <3>Do phép tắc phản hồi tinh vi của môi trường xung quanh karst cùng hang động, mọi hoạt động kinh tế cùng xã hội nên được đánh giá để sút thiểu tác động ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường xung quanh vốn dĩ mỏng mảnh manh này. Các tác mang <2, 3> đề xuất:

6.1 Tiếp cận toàn diện

Sở dĩ môi trường thiên nhiên karst các nơi suy thoái là vì cách tiếp cận phổ biến hiện nay là xử lý các sự việc có tính riêng biệt. “Chẳng hạn những dự án tăng trưởng tài chính được phê phê duyệt nhưng làm lơ hoặc coi cực kỳ nhẹ vụ việc bảo tồn môi trường. Những dự án trồng rừng bảo đảm an toàn môi trường được triển khai nhưng lại bỏ qua mất khâu giáo dục, nâng cấp ý thức cộng đồng, hiệu quả là trồng rừng ko nhanh bằng phá rừng. Những khu bảo tồn, vườn non sông được thành lập và hoạt động nhưng chỉ chú trọng đến khía cạnh phong phú sinh học mà lại xem nhẹ những giá trị cảnh quan, địa chất, hoặc không chú ý đúng mức đến cuộc sống đời thường của người dân địa phương bị hình ảnh hưởng. Cùng sau hết, do nhiều nguyên nhân, các dự án phát triển chắc chắn chỉ được triển khai ở 1 vài khu vực vực nhỏ hẹp thay do phải triển khai trên phạm vi toàn vùng, toàn lưu lại vực v.v” <2>. Vậy nên tiếp cần toàn diện là đào bới việc đánh giá toàn diện các tác cồn tiềm năng của một dự án.

6.2 tùy chỉnh thiết lập công viên quốc gia, những khu bảo tồn

Hiện nay có hơn 50 quanh vùng karst cùng hang động được liệt kê trong list Di sản thiên nhiên quả đât của UNESCO, trên thực tiễn còn nhiều quanh vùng có tiềm năng về đa dạng sinh học, tài nguyên nước ngọt, địa mạo độc đáo, những hang động có giá trị…Những quanh vùng này rất cần được qui hoạch thành công viên đất nước hoặc khu vực cần được bảo vệ. Đây là chiến thuật hữu hiệu giúp nâng cấp nhận thức của công chúng về tầm quan trọng, các giá trị di sản cùng tính dễ tổn yêu đương của karst với hang cồn <3>.

Môi trường, tài nguyên karst cùng hang động cần được bảo tồn, bảo vệ để các thế hệ sau này có cơ hội sử dụng.

Tài liệu tham khảo

<1>. Đào Đình Bắc. 2000. Địa mạo đại cương. Nhà xuất phiên bản Đại học giang sơn Hà Nội.

<2>. Viện phân tích Địa chất và Khoáng sản. 2005. Vạc triển bền bỉ các Vùng Đá vôi sống Việt Nam.

<3>. Brief for GSDR 2015. The scientific and socio-economic importance of karst and caves and

their vulnerability, Paolo Forti International Union of Speleology (UIS).

<4>. George Veni at all. 2001. Living with Karst – A Foundation Fragile. American Geological Institute. Http://www.agiweb.org/environment/publications/karst.pdf.

Xem thêm: Chaperone Là Gì ?, Từ Điển Tiếng Anh Chaperone Là Gì

<5>. Karst & Karst Terranes. Http://www.usi.edu/science/geology/jdurbin/geomorph/Lectures/Karst-terranes_files/Karst-Terranes.ppt

<6>. Ian J. Fairchild, Silvia Frisia, Andrea Borsato and Anna F. Tooth. Speleothems. DOI: 1002/9780470712917.ch7

<7>. Priscilla Schulte, Ph.D.Karalynn Crocker-Bedford, M.S. Karst and Caves of Southeast Alaska – A Teachers’ Resource. UAS Ketchikan campus and Cultural Heritage Research Revised in 2002.